• YARIM ALTIN
    3.255,00
    % 0,12
  • AMERIKAN DOLARI
    18,5695
    % 0,36
  • € EURO
    18,2159
    % 0,36
  • £ POUND
    20,8768
    % 0,98
  • ¥ YUAN
    2,6100
    % 0,37
  • РУБ RUBLE
    0,3233
    % 2,23
  • BITCOIN/TL
    357376,187
    % 0,79
  • BIST 100
    3.283,26
    % 3,25

Baht Sohbetleri: Enflasyona endeksli eser gereksinim

Baht Sohbetleri: Enflasyona endeksli eser gereksinim

Ekonomist Ali Ağaoğlu ve gazeteci Hakan Güldağ, Talih Sohbetleri’nde bu hafta yüzde 70 olarak açıklanan TÜFE’yi ve Fed’in faiz artışını yorumladı. Ağaoğlu, “Yel değirmenleriyle çaba manalı değil” yorumunda bulunurken, ikili, enflasyona endeksli tahvil ve mevduatın bu şartlarda gereksinim haline geldiğini vurguladı.

Fed’in peş peşe 50 puanlık artışlar yapmaya devam etmesini beklediğini söyleyen Ali Ağaoğlu, Euro/dolar paritesinde mevcut eğilimin devam edeceğini, kurlar tarafında bir trend değişikliğinin lakin Fed’in bundan sonra yapacağı 2 toplantı sonrasında gelebileceğini öne sürdü.

Güldağ: Enflasyonla başlayalım, TÜFE yüzde 70’e dayandı. Üretici fiyatları da yüzde 120’yi aştı. Mayısta tepeyi görürüz herhalde. Lakin sonbaharda yeni doruklar gelebilir. Çekirdek enflasyondaki eğilimler, besin fiyatları ve Rusya-Ukrayna savaşındaki gelişmelere bakarsak… Yazın enflasyonda bir duraklama yaşasak bile, hayat pahalılığı sürecek anlaşılan. Öbür yandan, ‘yatırımcı ne yapsın’ sorusunın karşılığını vermek giderek zorlaşıyor. Kur muhafazalı mevduat, kurların görece istikrarlı bir seyir izlemesinde hiç elbet kıymetli hisse sahibi. Fakat öte yandan bu türlü devam ederse, KKM enflasyon karşısında katiyen hami görünmüyor. Bu durumda, enflasyona endeksli bir tahvil gelebilir diye düşünüyorum.

Ağaoğlu: Olabilir natürel. Fakat ben de şunu düşünmeden edemiyorum: Bilinen ya da bizim bildiğimiz bedellere hiç uymayan bir faiz ortamımız var. O yüzden enflasyon nasıl çıpalanacak, bu beklentiler nasıl iyimserliğe çevrilecek? Benim için muamma.

Güldağ: Faiz artırımından kelam ediyorsan, yakında o denli bir şey yok. Hazine de Merkez Bankası da bu bahiste net konuşuyor. Mevcut gidişatın süreceği anlaşılıyor…

Ağaoğlu: Lakin bu türlü devam edecek dediğimiz şey korkarım bizi Arjantin, Venezuela yapar.

Güldağ: Bunu hiç istemeyiz natürel…

Ağaoğlu: Mutlaka lakin o sürece girdik mi? Şu anda görünen girdik. Siyaset faizi 14, ticari kredi faizi 18-25 bandındayken enflasyon yüzde 70’e gelmişse, kur da hala sabitse hiç tartışmasız bir yerde güç biriktiriyorsunuzdur. Ya kurda, ya faizde, ya ödemeler istikrarında… O her şeyi birden denetim etmeyi hedefl eyen imkansız üçlemenin en az birisinde bir güç biriktiriyorsunuzdur. Bir ayaktan bir şey patlayacaktır, bunu engelleyemezsiniz, üzgünüm. Onun için yel değirmenleriyle çaba çok manalı bir çaba değil.

Güldağ: Borsa yatırımcılar için bir seçenek üzere görünüyor…

Ağaoğlu: Geçen gün ben piyasa ile ilgili bir tweet attım, ‘arkadaşlar perşembe iş günü, hazırlıklı olun, Fed 50 baz puan artırdı’ diye. ‘Peki, bizim borsa ne olacak’ denildi. Dedim ki, ‘enflasyon nedeniyle ilgi devam edecek.’ Düşün, İTO’nun İstanbul Tüketici Endeksi aylık 11,63. İstanbul tüketici dediğim senin benim enflasyonumuz aslında. ENAG’ı hiç konuşmayalım bile; onlar
yüzde 156 diyorlar. En değerli artış, KDV indirimlerine karşın besinden gelmiş;
yüzde 13,4. Borsada şirketlerin enflasyonla birlikte yaratacakları kâr da yükseleceğinden, TL getirilerin çok düşük olduğu ortamda borsaya ilgi artıyor. Bu ortada dolar bazında da yükseliyor borsa. Enflasyona bağlı yükselişi dolar kurunda sabit tuttuğunuz takdirde dolar bazındaki fiyatı da yükselmiş oluyor.

Güldağ: Yabancılar da gelir mi?

Ağaoğlu: O bir diğer bahara. Onun ortamı şu anda oluşmuş değil. Enflasyona endeksli tahvile gelince, aslında yatırım fonları ve bankaların çabucak hepsinin aldığı Tüfex var aslında. Bankalar bunları iskontolu bile alıyorlar. Şu anda yüzde 8,40 iskontosu var. Yani getiri olarak enflasyondan bileşik bazda 8,40 daha altına razı bankalar. Ne demek bu? 70 enflasyondan 8’ı çıkaralım; yüzde 62 getiriye razılar. Bunu Merkez Bankası’na verip 14’ten para kullanabiliyorlar. Bu türlü bir ortamda, bizim bildiğimiz Ortodoks telaffuzlarla ekonomiyi yorumlamak sahiden güç. Şayet vatandaşın da erişebileceği TÜFE’ye endeksli kağıtlar çıkarsa ben bireylerden yüksek seviyede iltifat göstereceklerine inanıyorum.

Güldağ: Hazine’nin TÜFE endeksli tahvil hazırlığı yaptığını duyuyoruz doğrusu. Enflasyona endeksli TL mevduat da olabilir.

Ağaoğlu: Çıkarsa ve bireyler alırsa büyük oranda hakikat da yaparlar. Ki muhtaçlık haline geldi bu. Ayrıyeten kamunun fonlaması açısından da bir yararı olabilir. Kamu şu anda yurtdışından yüzde 8,5’in üzerinde maliyetle, üstelik dolarla borçlanıyor. Çok önemli bir fonlama maliyeti var kamunun. Nitekim çok yüksek. Ve bunun sebebi faiz değil artık yani bunu kabul etmek lazım. Biz faiz dışında kur muhafazalı ile TÜFE endeksli tahvillerle inanılmaz bir fonlama maliyeti ödüyoruz devlet olarak.

Güldağ: Tekrar de kur korumalıya nazaran daha yararlı olur diye düşünüyorum. Hem bireyler hem kamu açısından. Ne yaparsak yapalım, sonuçta dövizin fiyatı bizim denetimimizde değil. Yarın patlayan kur olursa ne yapılır? KKM, enflasyona endeksli bir mevduata nazaran daha riskli. Bir de yanlış hesap yapmamak lazım. Yani Hazine’nin gelirleri de enflasyon oranında artıyorsa, enflasyon muhafazalı mevduat için ödeyeceği faiz de bütçeye fazla bir ek yük getirmez ki… Enflasyondan arındırılmış bütçe açığını da artırmaz. Düşük de olsa Türkiye iktisadı büyüyecekse bu yıl, bütçeye ek yük getirmeyecektir. Nasıl eserlerin fiyatı artınca KDV gelirleri de o oranda artıyorsa, birebir hesap. Geçenlerde Fatih Özatay hocamız da yazdı. Güya kazan-kazan bir iş olabilir.

Ağaoğlu: Orada katılıyorum. Teoride haklısın. Devletin gelirleri yani vergiler enflasyon oranında arttı. Birbirini kapatıyor. Bireyler açısından baktığımda kur korumalıya nazaran daha mı avantajlı? Kurun sabit olduğunda evet o denli. Korkanların yarısı kur korumalıda, yarısı enflasyona endeksli tahvilde kalsa da çok kusur olmaz. Devlet açısından da bu enflasyonu düşürmek için uygun bir amaç, bir nevi havuç olur önünde. Zira, ben enflasyonu düşürdüğümde benim maliyetim de düşecek diyebilirsiniz. Lakin olağan onun için yapmanız gereken şeyler farklı. Yapmanız gerekenleri yapmadığınızda, tekrar birebir yere, birinci kutuya geri dönüyoruz.

Güldağ: Bu ortada Fed 50 baz puan artırdı faizi. 75 baz puan artırır mı sorularına da, ’75’i konuşmuyoruz’ diyerek net karşılık verdi. Şant Manukyan’ın bir yorumunu gördüm. Fed ‘hala şahin değil’ diyordu. Direkt söylenmese de satır ortalarında yüksek enflasyonu pandemiye, güç piyaasasındaki istikrarsızlığa bağlıyor ve hala süreksiz olduğuna inanıyor. Tekrar de piyasayı diken üstünde tutmasa da, ‘hayatımız zorlaşabilir, canımız yanabilir lakin faiz artırımlarına devam edeceğiz’ bildirisi verdi Fed Lideri Powell.

Ağaoğlu: Powell 25 puan ile artırmaya başlayıp, gerisinden 75 puan arttıran maharetsiz Merkez Bankası Lideri olarak tarihe geçmek istemedi. O yüzden 75’lik alternatifl eri masadan kaldırdı. Ayrıyeten ayda 47,5 milyar dolarlık nakdî daralmaya gidecekler fakat eylülden itibaren 95 ile iki katına çıkaracaklar.

Güldağ: Toplam 522,5 milyar…

Ağaoğlu: Evvelce yüklemeli 50 puanlık artışlar peş peşe gelecekmiş üzere görünüyor. Fakat artık kamu otoriteleri yahut kural koyucular piyasayı rahatsız edecek adımlar atmıyorlar. Piyasasın kendini hazırlaması için azamî vakti gösterip azami kolaylığı sağlıyorlar. Biraz da o havayla birinci anda Amerika’daki borsalar çok sert üst çıktı. Çok sert tedbirler yerine, daha piyasa dostu adımlar atılıyor. Olağan o noktada ‘Wall Street mi Main Street mi’, yani piyasa mı, sokaktaki adam mı tartışması yeniden Wall Street lehine sonuçlandı. Lakin çok da sevinmesin piyasalar sonuçta faiz artışı sürecek. Gerçek olan bu…

Güldağ: Bu ortada Hindistan, Brezilya, Avustralya da artırdı. Dolarda güçlenme eğilimi sürebilir…

Ağaoğlu: İki 50 daha gelir bu yıl. Yıl sonunda yüzde 2.5 faize gelir Fed.

Güldağ: Beklenti ortalaması 2,78. Bize tesiri ne olur sence?

Ağaoğlu: Bizim durumumuz zati nahoş, yeni bir tesir beklemiyorum.

Paritede değişiklik lakin 2 Fed toplantısı sonrası…

Güldağ: Paritede ne üzere gelişmeler beklenir?

Ağaoğlu: Dolar endeksinde kritik eşiklere gelindi. Daha evvel söylemiştim orada 103,80 üzere bir düzey vardı. 103,92 gördük. O hareket tamamlandı. Birebir halde Euro/dolar paritesinde 1,04-0425’ler düzeyi vardı. Orası da 1,0470’e kadar geldi. Benim kestirim ettiğimden 0.50 puan üstte kalması durumu var ancak gereğince düşük bir düzey 1,0470. Hakikaten şu anda bir toparlanma periyoduna girdi. Çok süratli toparlanıp toparlanmayacağı doğrusunu istersen biraz bilinmeyen. 1,0890-1,09’larda 50 günlük hareketli ortalaması var.

Güldağ: Bir trend değişikliği bekler misin?

Ağaoğlu: Euro/dolar paritesinde, o söylediğimiz düzeyin üzerine çıkarsa lakin bir trend değişikliğinden kelam etmek mümkün olur. Onun dışında 1,04 -1,09 ortasında bir mühlet gideceğiz. En azından önümüzdeki 2-3 ay. Yahut Fed’in 2 toplantı sonrasına kadar Euro’da çok büyük değişklik olmasını beklemiyorum.

Petrolün 85-95 bandının altına inmesi zor

Güldağ: Avrupa Birliği Komitesi yıl sonuna kadar Rus petrolü ile bağını kesmeyi hedefl ediğini açıkladı. Öte yandan, Rusya Donbas bölgesine akınlarını ağırlaştırdı.

Ağaoğlu: 9 Mayıs 1945 Nazi işgaline son verdikleri tarihteki zafer günü. Güya o tarihlerde bir zafer ilan etme hazırlığı içinde Rusya. O yüzden daha sert hareketler görebiliriz. Petrol konusunda AB’nin kararı şimdi daha yaptırım kademesine gelmedi. Parlamenterlere önerilecek husus, gelecek 6 ay içinde ham petrolün ithalini durdurmak. Yıl sonuna kadar da petrol eserlerinin ithalatını durdurmak. Geçiş bu kadar süratli olur mu? İhtimaldir ki olmayacak. Zira zati baştan Slovenya ve Macaristan ‘biz yokuz’ dediler. Bütün tedariklerini Rusya’dan sağlıyorlar. Hele hele Macaristan ile Rusya ortasında yakın bağlantılardan ötürü o çok kolay kolay mümkün olmayacak. Bir de ucuz Rus petrolünden Hindistan ve Çin daha fazla faydalanıyor. Bu ne kadar sürdürülecek? Güçlü bir denklem. Lakin şu net: Bu yaptırımlar uygulanmadığı, Rusya’nın canı yanmadığı sürece, işe yaramıyor.

Güldağ: Bu ortada Sberbank ve iki Rus bankası swiftten çıkarıldı…

Ağaoğlu: Bu çok değerli. En yaygın banka, en büyük banka Sberbank’ın swiftten çıkarılması nitekim çok büyük sorun Rusya ismine. Bununla yaşayabilirler mi? Çok zorlanacaklar. Öbür taraftan tıpkı formda petrol yasaklarında kaçak göçek orta yollar, geçişler, hani kimi ortaya ortacılar koyarak kolaylaştırıcı yol metot bulsanız bile, bankacılık ve sigorta bölümü üzerinden önemli kasvetler kısıtlar ortaya çıkacaktır. Sigorta kısıtları ister istemez navlun sorununu gündeme getirecek oraya ya gemi gönderemeyeceksiniz ya da göndereceğiniz gemi çok yüksek maliyet isteyecek. Petrol fiyatındaki volatilite aslında çok yükseldi. 98-118 ortasında gidip geliyor. İstikrara oturacağı yer 100 -105 düzeyi mi 95 düzeyi mi?

Güldağ: Bundan sonra petrol düşse nereye düşer?

Ağaoğlu: Bu yıl içinde 85- 95 dolar bandının altına düşmesi çok sıkıntı petrolün artık. Lakin zannedilmesin ki, bu petrol ihracatçıları için çok uygun. Değil. Onlar da bunu kendilerine ithal ettikleri enflasyon olarak yaşıyorlar. Birden fazla bir ünite ihraç ediyorsa 2 ünite ithal ediyor.

1950-1970 bandı altın için yine hedef

Güldağ: Altın-gümüş tarafında haklı çıktın var mı yeni öngörü?

Ağaoğlu: Altın için beklentim 1865- 85 ortasıydı, en son Çarşamba günü 1850’ye kadar gerilediğini gördük. Birebir biçimde gümüş biraz daha fazla darbe yedi, 22,12’ye kadar geldi, Ben 23,05-22,70 bandını düşünüyordum. Daha da sert düştü.

Güldağ: Kriptolar da üzücü darbe yedi. Bitcoin yüzde 5 kadar düştü dün…

Ağaoğlu: Fed’ten faiz artışlarının devamının geleceği algısı en fazla kripto paraları, altın ve gümüşü etkiledi. Artık bakıyorum da onlar da bir arada bir sınıfa giriyorlar hareket biçimi olarak.

Güldağ: Petrolle altın ortasında bir zamanlarki korelasyon artık altınla kripto paralar ortasında oluştu güya.

Ağaoğlu: Büyük oranda o denli bir fotoğraf izleniyor. Petrol doğalgaz esasen onlar ayrılmaz ikili diyelim onlara başka bir kefede kıymetlendirmek lazım. Euro/dolar, dolar endeksi, Amerikan 10 yıllıkları ve altın -gümüş tarafından baktığımızda en kıymetli eşik direğine gelindiğini, buradan düzeltmelerin yaşanacağını düşünen taraftayım. Bilhassa paritede 1,0650 aşılıp da 1,08’lere hatta 1,09’lara hakikat bir hareket olur ise altın ve gümüş tekrar kendilerini toparlayacaklardır. 1950- 1970 bandı yine altın için gaye olur. Ancak bunun için bu haftayı bitirmemiz gerekiyor. Yeni bir taban görülmediği yahut şu andaki düzeltmenin negatife dönmediğini görmek için… Onlar şayet olumlu tarafta kalırlarsa bu hafta sonu 23,15 gümüş için geçerli bir düzey kısa vadeli bir eşik, orası geçilirse bir toparlama gelecek diye düşünüyorum. Yavaş yavaş tabanların görüldüğünü artık altın ve gümüş tarafında bir kesim düzeltme ve toparlanma periyoduna girildiğini düşünüyorum.

YORUMLAR YAZ