• YARIM ALTIN
    3.350,00
    % -0,32
  • AMERIKAN DOLARI
    17,9656
    % 0,27
  • € EURO
    18,2971
    % 0,26
  • £ POUND
    21,6909
    % -0,01
  • ¥ YUAN
    2,6511
    % 0,39
  • РУБ RUBLE
    0,2978
    % 1,70
  • BITCOIN/TL
    420985,616
    % -1,52
  • BIST 100
    2.977,53
    % 2,20

Fiyat artışları enflasyona neden olur mu?

Fiyat artışları  enflasyona neden olur mu?

Ücret artışları  enflasyona neden olur mu?

Twitter üzerinde geçtiğimiz haftalarda minimum fiyata yapılacak artırımların enflasyona neden olup olmayacağı uzun uzun tartışıldı. Ben hem bu tartışmaları özetlemek hem de ileride bu soruyla ilgili google dan copy paste ödev yapacak genç iktisatçılara kaynak olması için bu yazıları toparladım.

Tartışmaların birinci döndüğü tarih haziran 2022 ortasıydı. Ana akım iktisatçılarımız, taban fiyat artışı enflasyona yol açar minvalinden kelamlar sarf etmeye başladılar. Heterodoks iktisatçılar anında imaj verdiler. Hatırlayabildiklerim. İlhan Döğüş, Baki Demirel ve Oktay Özden….

İlhan Döğüş hoca şu tenkitleri getirdi:

Maaş yalnızca maliyet değildir. Maaş birebir vakitte talep kaynağı hem de en güçlü talep kaynağı. Ben ayakkabı firmasında çalışıyorsam, maaşımla alacağım öbür bir sürü eser var. Yani benim maaşım o ayakkabı firmasına maliyettir lakin malını aldığım öbür firmalar için de bir gelirdir. Şayet her bir firma maaştan kısarsa toplam talep aşağı gidecek ve toplam kârlar da aşağı gidecek.Link

Baki Demirel

Karşı karşıya kaldığımız tablo son 3 yıldır, emek gelirlerinin süratle azaldığı ancak kârların ve rantların büyümeye devam ettiği görüldü. Hasebiyle enflasyondaki artışın sebebini ücret-fiyat spiralinde aramamak gerekiyor. Burada temelinde kâr-fiyat spiralinden kelam edebiliriz. Münasebetiyle taban fiyat artınca enflasyon artacak söylemi biraz fırsatçılıktır. Kârları ve fiyatları artırmanın mazeretidir. Taban fiyatın artırılmasının insani bir tarafı vardır. İktisat da insani, toplumsal bir bilimdir. İşçi kesim yüksek enflasyon altında ezilirken bunların fiyatlarını artırmayalım demek insani açıdan gerçek değildir iktisadi gerçeklerle de uyuşmamaktadır. Fiyat artışları yüzünden enflasyon artmamaktadır tersine enflasyon hızlandığı için fiyat artışlarına gereksinim duyulmaktadır Link

Oktay Özden

Asgari ücreti  artışı yapmasanız da şu an aslında enflasyon 3 haneli. Minimum fiyata sene başında %50 nominal artırım geldi. Hali hazırdaki 3 haneli enflasyonun ana itici ögesi fiyatlar mi sizce? yoksa kur mu? Link

Derli toplu birinci yazı ise Cüneyt Akman hocadan geldi.

Fiyat artışları enflasyona neden olur mu?

Kaynak:https://tele1.com.tr/asgari-ucret-enflasyon-yaratir-safsatasi-652530/

Bu yazıdan sonra Ensar YILMAZ hoca bir yazı kaleme aldı.

Fiyat artışları enflasyona neden olur mu?

Kaynak:https://www.gazeteduvar.com.tr/farkli-fiyat-rejimlerinde-asgari-ucret-enflasyon-iliskisi-haber-1572727

Hacettepe İktisat kısmından Hüseyin Özel tartışmayı twitterda başlattı.

Fiyat artışları enflasyona neden olur mu?

Kaynak:https://twitter.com/There_alone/status/1546856164398313472

Hüseyin hocanın gönderilerini özetliyorum. Hocanın akademik bilgileri için link

Emek maliyetlerinin toplam maliyetler içerisindeki hissesi kıymetli; emek ağır mal üreten bölümlerde artışın daha fazla olması beklenir  Lakin bunun enflasyon yaratıp yaratmayacağı, herseyde evvel firmaların bu maliyetlerini markup fiyatlarına yansıtma gücünün ne kadar yüksek olduğuna bağlı; Firmanın maliyetlerini fiyata yansıtma gücü, Kalecki’nin “monopol derecesi” kavramına bağlı, burada, sırf firmanın değil, kesimin ortalama monopol derecesi de değerli bence. Bu güç olmadan fiyat artışı enflasyon yaratmayacaktır. Bir öbür nokta da resesyon tehlikesinin de (dünya genelinde) bu imkanı sınırlaması. Tartışılan bir nokta da, “ücret sıkışması” [Marksist (?) “kar sıkışması” hipotezinin tersi] denebilecek bir durum. Yani, minimum fiyatların gerçek olarak düşmesi, karların artması bakımından değerli; kar artışları da enflasyona yol açar görüşü var; Burada alışılmış yeniden, monopol derecesi belirleyici; verimlilik artışları da değerli bir öge. Natürel işgücü piyasası gereğince “sıkı” değilse (yüksek işsizlik varsa), fiyat artışlarının fiyat artışlarının gerisinde kalması doğal. Yani fiyat artışı enflasyon yaratmak zorunda değil;Para” daha çok “rantiyelerin” eline geçiyor (artarak); fakat yatırım yerine tekrar spekülatif alanlara (iktisat siyaseti yedeğinde) yöneliyor. Bu durumda enflasyonist bir baskı yaratılabilir. Yani, enflasyon bir maliyet probleminden çok bölüşüm sorunu üzere kendisini gösteriyor.

Yani sorun sırf enflasyon değil, herkesin bildiği üzere; şu manada: yalnızca enflasyonu tedbire kederimiz varsa, saf istikrar siyasetleri “yeterli” olabilir, fakat bunları kimin ödeyeceğini yakından biliyoruz. Aslında bizi buraya getiren de bu siyasetler değil mi?

Cüneyt Akman beyefendi bu yazı üzerine aşağıdaki gönderileri yazdı.

Fiyat artışları enflasyona neden olur mu?

Ücret artışları her vakit enflasyona neden olur

Kaynak:https://twitter.com/cakman4/status/1546881129369767936

Yukarıdaki tezin “en azından Turkiye’de taban fiyat artisi hep enflasyona neden olur” hali ise ya bir mantıksal/üst derece soyut teorik mecburilik olarak getirilir ki o vakit yukardaki formundan hiç farklı değildir. Veyahut muhakkak bir konjonktüre has bir durum olarak söylenebilir. (Burada Ensar YILMAZ hocanın yazısına bilinmeyen atıf var. Link) Bu versiyonda +ücret enflasyon yaratır tezi ya çesitli aktorlerin davranış biçimleri ve /veya kimi maddi psikososyal parametrelerin özgül nicelikleriyle ilgili özel haldir. Lakin o vakit bu tez tıpkı formda nicel ölçümler ve bunların tesiri irdelenerek delillendirilmeli u ana kadar bu nicel tahlilin yapıldığını görmüş değilim. Mantıksal tahliller ise dediğim üzere daha sıkıntılı. Aktörlerin muhtemel davranışlarından yapılan çıkarsamalar ise aktörlerin (işveren örgütleri sendikalar devlet vb) davranışlarının sabit olduğu kapalı varsayımıyla malul. Halbuki bu problem lakin birebir anda çeşitli vadelerde ve dinamik olarak ele alınabilir. Aktörlerin oyundaki değişen tavırları lakin bu türlü “analiz”e dahil edilebilir. Son olarak bir öteki eksiklik de kanımca analitik çerçevenin bizatihi özü itibariyle olan eksikliktir. Ben analitik-sentetik akıl yürütmeleri tercih ederim.(İsteyen “diyalektik” terimini tercih edebilir.) Karmaşık (complex) olgular analitik çerçeve dahilinde incelenmeye müsait değil bana nazaran.

Benim argümanım minimum fiyat artışının Türkiye’de enflasyon yarattığına dair ampirik ikna edici araştırmalar yoktur. Gerçek taban fiyat düşerken enflasyon yaratması için beklentiler ve güç ilgileri dışında mantiksal neden yoktur.Asgari fiyat artışı ebediyen enflasyon doğurmaz, hâttâ uzun vadede çok sefer bunu azaltır” tezimin normatiflikle ilgisi yoktu. Bir demokrat olarak işçi gelirlerinin artmasını isterim; bunun için deva üretmenin iktisatçının vazifesi olduğunu da düşünürüm

Bonus:

Mustafa Sönmez hoca

Bütün koşullar dikkate alındığında taban fiyattaki artış enflasyonist bir tesir yaratmaz. Zira enflasyona tesir eden en kıymetli dinamik döviz fiyatları. Döviz fiyatlarından kaynaklanan bir maliyet artışı ve bunun evvel üretici sonra tüketici fiyatlarına yansıması var. Taban fiyat arttı diye talepten kaynaklanan bir artış yok şu anda. Türkiye’nin yaşadığı enflasyon yükle maliyet enflasyonu. Yani döviz fiyatlarının artması, ithal edilen girdi ya da mamul malların fiyatlarının yüksekliği ve bunun tüketici fiyatlarına yansıması. Talepten kaynaklanan bir enflasyon da var ama çok tali. Beşerler enflasyondan sakınmak için birtakım harcamalarını öne çekiyorlar. Yarın bu fiyattan bulamayız diye talepte bulunuyorlar. Bunun da getirdiği bir fiyat artışı var lakin asli olan bu değil, asli olan maliyet enflasyonu ve bu dövizden kaynaklanan bir enflasyon. Taban fiyat artışının talep enflasyonunu kamçılayan, öne geçiren bir tesiri olmaz.Link

Bonus 2

İspanya Çalışma Bakanı Yolanda Diaz ülkedeki enflasyona neden olan faktörün maaşlar olmadığını söylüyor

12.07.2022

Ankara

VeriDelisi

YORUMLAR YAZ