• YARIM ALTIN
    3.387,00
    % 0,64
  • AMERIKAN DOLARI
    17,9331
    % -0,03
  • € EURO
    18,4099
    % -0,71
  • £ POUND
    21,8137
    % -0,60
  • ¥ YUAN
    2,6591
    % -0,06
  • РУБ RUBLE
    0,2958
    % -0,01
  • BITCOIN/TL
    438494,634
    % 0,97
  • BIST 100
    2.864,25
    % -0,15

Uzun vadeli kredide sert daralma sinyali

Uzun vadeli kredide sert daralma sinyali

Şebnem TURHAN

Merkez Bankası’nın banka kredileri eğilim anketi yılın ikinci çeyreğinde ticari kredilerde bankaların hem onay hem de limitlerde standartları zorlaştırdığını ortaya koydu. Bilhassa uzun vadeli ve büyük işletmelere yönelik kredilerde standartlar ağırlaştıran bankaların sayısı artarken bankacılık bölümünde üçüncü çeyrekte işletme kredisi talebinin yüksek seyretmesi beklentisi de hakim durumda.

Türkiye’de yüksek enflasyona ve döviz kurlarındaki hareketlere karşılık Merkez Bankası’nın siyaset faizi yüzde 14 ile sabit tutularak makroihtiyati tedbirlerle mali sıkılaştırma atılımları atılıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Merkez Bankası ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın aldığı makroihtiyati tedbirler ikinci çeyrekte bankacılık bölümünün ticari kredilere yönelik tavrını epeyce sert etkiledi. Kredilerin nasıl gerçekleştiği ve ne istikamete evrildiği eğilimi Merkez Bankası’nın bank kredileri eğilim anketinden takip edilebiliyor.

Merkez Bankası banka kredileri değişim anketinde yüzde değişimi merkez bankası kredi standartları ile kredi şart ve kuralları için [(biraz gevşetme + çok gevşetme) – (biraz sıkılaştırma + çok sıkılaştırma)] biçiminde, kredi talebi için ise [(biraz artma + çok artma) – (biraz azalma + çok azalma)] halinde hesaplıyor. Yani; kredi standartları için net yüzde değişim oranı, standartları bir evvelki çeyrek periyoda nazaran gevşettiğini bildiren bankaların oranından standartları sıkılaştırdığını bildiren bankaların oranının çıkartılması ile hesaplanıyor. Dolayısı ile bu oran, standartlarda ya da kredi talebindeki değişimi değil o tarafta karşılık bildiren bankaların oranını yansıtıyor. Örneğin işletmelere kullandırılan kredilere uygulanan standartların net yüzde değişim oranı -25 ise bankaların net yüzde 25’inin standartları sıkılaştırdığı anlaşılıyor.

Merkez Bankası’nın banka kredileri eğilim anketi ikinci çeyrek sonuçlarına nazaran genel olarak bankaların işletmelerle ilgili kredi ve limitlerin onaylanmasındaki standartların ne istikamette değiştiğine – yüzde 20,4 karşılığını verdi. Bu sonuç bankaların net yüzde 20’sinin işletmelere kullandırılan kredilere uygulanan standartları sıkılaştırdığını ortaya koydu. Yılın birinci çeyreğinde bu soruya verilen karşılıklarda net yüzde değişim -11,8 idi yani ikinci çeyrekte şartları zorlaştırdığını söyleyen bankaların sayısı yükselmiş oldu.

Dikkat çeken başka sonuç ise uzun vadeli TL kredilere ait. İşletmelere kullandırılan uzun vadeli TL kredilerde net değişim yüzdesi 51,7. Yani net olarak bankaların yarısından fazlası uzun vadeli TL kredi kullanım standartlarını ağırlaştırdı. Bu soruda da birinci çeyrekte net yüzde değişim -12,6 idi. İkinci çeyrekte ise sert bir yükseliş oldu ve birinci çeyrekte yalnızca bankaların net yüzde 12,6’sı uzun vadeli kredileri sıkılaştırdığını söylerken ikinci çeyrekte yüzde 51,7’si sıkılaştırdığını lisana getirdi. Kısa vadeli kredilere uygulanan standartlarda ise gevşeme gözlendi.

Anket sonuçlarına nazaran büyük işletmelerin kredi limit ve onayında standardın ne tarafa değiştiğine ait sonuç –yüzde 18,7 oldu. Yani bankaların yaklaşık beşte biri büyük işletme kredi limit ve onayında şartlarını sıkılaştırdı.

Üçüncü çeyrekte işletme kredisi talebi artacak

Yine işletmeler için kredi ya da kredi limitinin büyüklüğü için şartların ne istikamette değiştiğine ait soruya verilen karşılıkta net yüzde değişim -25 oldu. Bu tekrar her dört bankadan birinin kredi ya da kredi limitinin büyüklüğü konusunda şartları zorlaştırdığını gösteriyor. Kredi ve limit büyüklüğünün yanı sıra işletme kredilerinde vadelerde de bankalar şartları ağırlaştırdı. Ankette verilen karşılıklara nazaran vadeler için banka şart ve kurallarındaki değişim net yüzde -18,2 düzeyinde. Her 5 bankadan biri vadelerde kuralları ağırlaştırmış durumda. Öte yandan kredi talebi yılın ikinci çeyreğinde yabancı para cinsinden açılan kredilere azalırken, anket sonuçlarına nazaran öbür tüm işletme kredi cinslerinde talepte artış oldu. Üçüncü çeyrekte de talepteki artışın sürmesini bekleyen bankalar daha fazla. Anket sonucuna nazaran üçüncü çeyrekte küçük ve orta ölçekli işletmelerin kredi talebinde artış beklentisi sorusuna karşılık net yüzde 80,7 olurken, büyük ölçekli işletmeler için beklenti de yüzde 62.

Uzun vadeli kredide sert daralma sinyali

Ticari kredi faizleri 3.5 yılın zirvesinde

BDDK ve Merkez Bankası’nın son periyotta üst üste aldığı kararlar ve bunların bankalara yarattığı maliyet artışlarının tesiri kredi faizlerinde görülüyor. Merkez Bankası datalarına nazaran ortalama ticari kredi faizleri 1 Temmuz haftası itibariyle yüzde 29,62’ye yükseldi ve bu ticari kredi faizlerinin 3.5 yılın doruğuna çıktığını ortaya koydu. TL bazlı ticari kredilerin faiz oranı bir evvelki haftaya nazaran 227 baz puan arttı. TL bazlı konut kredi faizleri 43 baz puan artışla yüzde 18,67’ye, taşıt kredi faizleri 154 baz puan artışla yüzde 26,26 ve muhtaçlık kredi faizleri 225 baz puan artışla yüzde 32,91’e yükseldi. Dolar bazlı ticari kredilerin faiz oranı birebir haftada 7 baz puan azalışla yüzde 6,52 olurken, Euro bazlı ticari kredilerin faiz oranı 88 baz puan artışla yüzde 5,97’ye indi. Bankaların TL mevduat faiz oranı 1 Temmuz haftasında bir evvelki haftaya nazaran 32 baz puan artışla yüzde 17,15’e çıktı.

Üçüncü çeyrekte de sıkılaşma sürecek

Bankaların yılın üçüncü çeyreği için beklentileri de küçük ve orta ölçekli işletmelere verilen krediler ile kısa vadeli krediler dışında öteki işletme kredi tiplerinde standartların sıkılaşacağı istikametinde oldu. Yeniden uzun vadeli işletme kredisinde şartların ne tarafta değiştiğine ait soruya verilen cevap net yüzde -61,9 olurken bu bankaların üçte ikisinin uzun vadeli TL kredilerde üçüncü çeyrekte şartları sıkılaştıracağını gösterdi. Bankalar büyük işletmelere bilgiler kredilerde de şartların ağırlaşacağını bekliyor. Anket sonuçları yılın üçüncü çeyreğinde beklentinin, yabancı para cinsinden açılan kredi çeşidinde talebin azalmaya, başka işletme kredi cinslerinde talebin artmaya devam edeceği istikametinde olduğunu ortaya koydu. Bankalar yurtdışı fonlamalarında da şartların ağırlaştığını lisana getirdi.

YORUMLAR YAZ